قاهره — در سراسر منطقهٔ عرب، تلاشها برای پیشبرد برابری زنان و مردان به دستاوردهای حقوقی و نهادیِ مهمی منجر شده است. اما تحقق کاملِ این اصل، تلاشی چندبُعدی است که خانواده، محیطهای کاری، اجتماع و ارزشهای زیربناییِ آنها را در بر میگیرد. تداوم این مسیر، نیازمند تأمل و گفتوگوی مستمر میان طیف متنوعی از کنشگران اجتماعی و همچنین ایجاد فضاهایی است که بتوان در آنها بهشکل مشترک دربارهٔ مبانی عدالت در این اجتماعات اندیشید.
در پرتو این بینش، جامعهٔ جهانی بهائی (BIC) بهتازگی درهای دفتر جدید خود در قاهره را گشود و در مراسمی با حضور دانشگاهیان، مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران و رهبران جامعۀ مدنی، از انتشار نسخۀ منطقهای کتاب «در مشارکت کامل: سی سال پیشرفت زنان در سازمان ملل متحد و فراتر از آن» رونمایی کرد. این کتاب، مجموعهای از مشارکتهای سه دهۀ گذشتهٔ این جامعه در گفتمان جهانیِ برابری زنان و مردان است.
دفتر قاهره—یکی از چند دفتر منطقهای جامعۀ جهانی بهائی در کنار دفاتر این جامعه در آدیسآبابا، بروکسل، ژنو، جاکارتا و نیویورک—مدتی است با کنشگران اجتماعی در سراسر جهان عرب دربارۀ موضوعاتی همچون همزیستی، انسجام اجتماعی، حفاظت از محیط زیست و نقش جوانان در پیشرفت اجتماع گفتوگو میکند. افتتاح ساختمان جدید این دفتر، اکنون فضای تازهای را برای تداوم و گسترش این گفتوگوهای عمیق در سطح منطقه فراهم میآورد.
حاتم الحادی (Hatem El-Hady)، نمایندۀ جامعۀ جهانی بهائی در قاهره، در سخنانی خطاب به میهمانان گفت: «امیدواریم این مکان به خانهای برای گفتوگو، اندیشیدن مشترک و یادگیری جمعی تبدیل شود. برای نخستین گردهمایی خود نیز موضوعی را انتخاب کردیم که به باور ما از بنیادیترین مسائل پیش روی این منطقه است؛ اینکه آیا فرصتهای کافی برای مشارکتِ برابر و حقیقی زنان در همۀ عرصههای فعالیت انسانی وجود دارد یا خیر.»
آقای الحادی خاطرنشان کرد که کتاب «در مشارکت کامل» بازتاب فرایندی مستمر از یادگیری است که از تجربههای جوامع بهائی در بیش از ۱۰۰ هزار نقطهٔ جهان الهام گرفته است؛ تجربههایی که نشان میدهد برابری نهفقط در قوانین، بلکه در نگرشهای فردی، پویاییهای روابط خانوادگی، حیات جامعه و عملکرد مؤسسات نیز تجلّی مییابد. او افزود: «پیشرفت زنان موضوعی جداگانه نیست؛ بلکه پیشنیازی برای رفاه و شکوفاییِ کل اجتماع است.»
در کنار رونمایی از این کتاب، حاضران به بررسی بیانیهٔ جامعهٔ جهانی بهائی خطاب به هفتادمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد با عنوان «برداشتی نو از عدالت: پیریزی بنیانهای جهانی برابر برای زنان و مردان» پرداختند. این بیانیه خواستار درکی وسیعتر از مفهوم عدالت است؛ درکی که فراتر از نظامهای رسمیِ حقوقی باشد و ارزشها و هنجارهای اجتماعیِ شکلدهندهٔ زندگی روزمره را نیز در بر گیرد. در این بیانیه آمده است: «پذیرفتن ارزشهایی مانند عدالت در سطح نظری یک چیز است و پایبندی قلبی به آن در رفتار شخصی، چیزی دیگر؛ و دشوارتر از هر دوی اینها، بازآفرینی هنجارها و مؤسسات اجتماعی بهشیوهای است که بیانگر جمعی و فراگیرِ این ارزش باشد.»
این موضوع برای حاضران در نشست بسیار ملموس بود؛ حاضران شامل نمایندگان هیئتهای دیپلماتیک در قاهره، رهبران سازمانهای فعال در زمینهٔ حقوق زنان، پژوهشگری در حوزهٔ مطالعات جنسیت و شماری از دانشگاهیان بودند. فاطمه ناعوت (Fatima Naoot)، نویسنده و روزنامهنگار برجستهٔ مصری، با اشاره به شکاف عمیق میان آرمانهای قانونی و واقعیتهای زندگی روزمره گفت: «تمامی قانونهای اساسی بسیار زیبا نوشته شدهاند، اما در عمل میبینیم که هنجارهای اجتماعی از قوانین قویتر هستند.»
لبنی درویش (Lobna Darwish)، مدیر برنامهٔ حقوق زنان در سازمان «ابتکار عمل مصر برای حقوق فردی»، نیز بر ضرورت تحقق عملی عدالت تأکید کرد. خانم درویش گفت دسترسی به عدالت برای آن ضروری است که قوانین و مقررات «نقش واقعی خود را ایفا کنند»؛ یعنی موانع پیش روی زنان را از میان بردارند و مشارکت کامل آنان را در اجتماع ممکن سازند.
حاتم الحادی (Hatem El-Hady)، نمایندۀ دفتر قاهره، پس از این گردهمایی در گفتوگو با سرویس خبری، اهمیت این رویداد را برای منطقه چنین توصیف کرد: «برابری زنان و مردان اصلی بنیادی است که تحقق همزیستی مسالمتآمیز و انسجام اجتماعی در هر جامعهای به آن بستگی دارد. تجربهٔ ما نشان میدهد که پیشرفت حقیقی نهفقط به سیاستها و قوانین جدید، بلکه به طرز فکرهای تازه، روابط نوین و الگوهای جدیدی از حیات جامعه نیاز دارد. ما اینجا هستیم و آمادۀ آنیم که در کنار همۀ کسانی که به این مسیر متعهدند، یاد بگیریم و پیش برویم.»
