رونمایی از طرح معبد ملی کانادا

مارکهام (Markham)، کانادا — طرح معبد ملی بهائی کانادا که دیروز رونمایی شد، با الهام از چند تجربه و دیدگاه شکل گرفته است: بازدید از جنگلزارهای آرامی که از دیرباز به‌عنوان محل نیایش جایگاه ویژه‌ای نزد مردم داشته‌اند، نگاه مردمان بومی به سرزمین و تصور جوانان از معبدی که همچون دوستی با آغوش باز پذیرای آنان باشد. این تجربه‌ها در طرح معبدی به هم پیوند خورده‌اند که پذیرای مردم با هر پیشینه‌ای خواهد بود؛ مکانی که مردم بتوانند در آن کنار هم دعا کنند و برای خدمت به اجتماع از آن الهام بگیرند.

فرانک اسکارپیتی (Frank Scarpitti)، شهردار مارکهام، و جاناتان تسائو (Jonathan Tsao)، نمایندهٔ پارلمان استان انتاریو، در مراسم رونمایی از این طرح حضور داشتند. نمایندگان جوامع بهائی از سراسر کانادا، همسایگان محل احداث معبد و کودکان و جوانان جوامع اطراف نیز در این مراسم شرکت کردند.

کارن مک‌کای (Karen McKye) به نمایندگی از محفل روحانی ملی بهائیان کانادا سخن گفت و معبد را متعلق به همهٔ مردم با هر دین و پیشینه‌ای دانست: «فضایی برای آنکه در آرامش تأمل کنیم و با آفریدگار و والاترین بُعد وجودمان پیوند برقرار کنیم.»

خانم مک‌کای ادامه داد: «اینجا می‌توانیم برای خدمت در عرصه‌های گوناگون زندگی، از جامعه و خانواده گرفته تا فعالیت‌های حرفه‌ای، الهام و نیرو بگیریم. به این ترتیب، این مکان دو جنبهٔ اساسی و جدایی‌ناپذیر زندگی انسان و هدف او از زندگی را به هم پیوند می‌دهد: عبادت و خدمت، ایمان و عمل.»

او سپس روندی را شرح داد که اندکی پس از تشکیل محفل روحانی ملی بهائیان کانادا در سال ۱۹۴۸ آغاز شده بود. در سال ۱۹۵۳، جامعهٔ بهائی کانادا تهیهٔ زمینی برای احداث معبدی در آینده را در شمار اهداف خود قرار داد. زمین جنگلی محل احداث معبد در مارکهام در ۱۵ اکتبر ۱۹۶۸ به مالکیت این جامعه درآمد، یعنی تقریباً ۵۸ سال پیش از رونمایی از طرح معبد. در سال ۲۰۲۳، بیت‌العدل اعظم اعلام کرد که معبد ملی بهائی کانادا در نزدیکی حظیرة‌القدس ملی این کشور — که سال‌ها از تأسیس آن می‌گذشت — ساخته خواهد شد.

مارگارت سولت (Margaret Sault)، رهبر ملت بومی «میسیساگاهای کردیت» (Mississaugas of the Credit First Nation)، در بیانیه‌ای به معنای نمادین این معبد پرداخت. این بیانیه را هدا فرهمندپور، یکی دیگر از اعضای محفل روحانی ملی، به نمایندگی از او خواند: «چشم‌انداز این معبد بر یگانگی نوع بشر استوار است. این مکان پذیرای مردم با هر دین و پیشینه‌ای خواهد بود و فرصتی فراهم خواهد کرد تا از راه عبادت و خدمت گرد هم آیند.»

خانم سولت افزود: «در جهانی که تفرقه و سوءتفاهم همچنان بر جوامع ما اثر می‌گذارند، باور به یگانگی نوع بشر اهمیت بسیاری دارد.»

معبدی در میان درختان

برای جیمز جینگ یی جیانگ (James Jing Yi Jiang)، معمار این معبد، شناخت رابطهٔ میان زمین و مردمی که در آن گرد هم می‌آیند به بخشی اساسی از فرایند طراحی تبدیل شد.

آقای جیانگ امسال با گروه کوچکی از معماران از محل احداث معبد بازدید کرده بود. جردن بیگ‌هورن (Jordan Bighorn)، عضو محفل روحانی ملی، و باب واتس (Bob Watts) نیز همراه آنان بودند؛ هر دو از تبار مردمان بومی‌اند. آنان دور آتشی گرد آمدند، دعا خواندند و دربارهٔ این زمین و پیشینهٔ آن از دیدگاه مردمان بومی تأمل کردند. این تجربه درک آنان را از اهمیت فرهنگی این مکان عمیق‌تر کرد.

آقای جیانگ گفت: «به یاد دارم نخستین بار که به دعای جردن گوش می‌دادم، با آنکه زبانش را نمی‌دانستم، جنگل و وزش باد را در آهنگ خواندن دعا حس می‌کردم. این تجربه مرا به این باور رساند که معبد نباید صرفاً بنایی در این طبیعت باشد؛ باید چنان به نظر برسد که گویی همیشه بخشی از آن بوده است.»

پنل‌های معبد با پیچشی ملایم رو به بالا امتداد می‌یابند و همان حس وزش باد را بازتاب می‌دهند. بنا از دور آرام و ساکن به نظر می‌رسد، اما وقتی بازدیدکنندگان به آن نزدیک می‌شوند و پیرامونش حرکت می‌کنند، انحناهای بنا حرکتی ظریف را تداعی می‌کنند.

طرح معبد از اصل بهائیِ «وحدت در کثرت» الهام گرفته است. آقای جیانگ توضیح داد: «این اصل در چیدمان نامتقارن نُه پنل یکسان تجسم یافته است. این پنل‌ها در کنار هم ترکیبی متنوع و در عین حال منسجم پدید می‌آورند و نشان می‌دهند که برای شکل‌گیری مجموعه‌ای بزرگ‌تر، لازم نیست تفاوت‌ها از میان بروند.»

پیوند با زمین نیز در سراسر این طرح جلوه دارد. این اندیشه از نگاه مردمان بومی الهام گرفته است؛ نگاهی که زمین را زنده می‌داند. معبد با فضایی گشوده و رنگ‌های طبیعی چوب طراحی شده است تا با جنگل درآمیزد.

باد نیز از دیگر مفاهیم الهام‌بخش این طرح است. پنل‌ها با پیچشی ملایم رو به بالا امتداد می‌یابند، به‌گونه‌ای که با نزدیک‌شدن به بنا، حرکتی ظریف در آن احساس می‌شود. آقای جیانگ گفت: «این معبد در پی بازنمایی باد نیست، بلکه می‌کوشد طنین ماندگار آن را بازتاب دهد؛ حضوری آرام و پیوسته که به‌جای آنکه دیده شود، احساس می‌شود.»

آقای جیانگ با یادآوری نخستین بازدید خود از این محل گفت: «دریافتم که مردم هر روز به اینجا می‌آمدند و دعا می‌خواندند؛ گویی معبد از پیش در این زمین بنا شده بود.»

«نمی‌خواستم معبد جدید این فضا را بر هم بزند؛ می‌خواستم مردم همان حسی را که پیش‌تر در اینجا داشتند در معبد نیز تجربه کنند.»

این امیدها ریشه در پیوند با این مکان دارند؛ پیوندی که اکنون بخشی از حیات جامعه است. آیافور آیافور (Ayafor Ayafor)، عضو هیئت مشاورین قاره‌ای آمریکا، از جوانانی گفت که در برنامه‌های آموزش اخلاقی و معنوی بهائی در مناطق اطراف شرکت می‌کنند. این جوانان اغلب برای دعا پیاده به محل احداث معبد می‌روند و برای ادامهٔ تلاش‌های خود در محله‌هایشان نیروی تازه‌ای می‌گیرند.

آقای آیافور این تجربه‌ها را بخشی از الگویی گسترده‌تر در سراسر کانادا دانست: الگویی که در آن مردم با پیشینه‌های گوناگون برای دعا گرد هم می‌آیند و دوشادوش یکدیگر به جوامع خود خدمت می‌کنند تا زندگی مردم بهبود یابد. او گفت: «دعا دل‌ها را به هم نزدیک می‌کند و به مردم قوت و استقامت می‌بخشد تا به تلاش‌های خود ادامه دهند، حتی زمانی که سهمشان اندک به نظر می‌رسد.»

آقای تسائو، نمایندهٔ پارلمان استان انتاریو، معبد را مکانی توصیف کرد که «دعا در آن ما را به خدمت به جامعه‌مان فرامی‌خواند.»

آقای تسائو با اشاره به نزاع، تفرقه و رنج در اجتماع گفت: «با خود می‌گویم امروز چقدر به این معبد نیاز داریم. بسیار خوشحالم که اکنون قرار است چنین مکانی در جامعهٔ ما ساخته شود.»

او خطاب به بهائیان افزود: «شما در تلاش برای گسترش برابری و هماهنگی در اجتماع تنها نیستید.» سپس با تأکید بر پایبندی خود به یگانگی نوع بشر گفت: «من نیز به‌عنوان یکی از مسئولان منتخب این کشور به این باور و این تلاش کاملاً متعهدم.»

همسایگان نیز احساس می‌کنند که این مکان پذیرای آنان است. جمال مریک (Jamaal Merrick) در نزدیکی این محل زندگی می‌کند و مرتب در مسیرهای پیاده‌روی اطراف آن قدم می‌زند. او گفت این زمین نزدیک به ۶۰ سال با دقت و توجه نگهداری شده است. این مراقبت به او کمک کرده است دریابد معبد چگونه می‌تواند بخشی از زندگی محله شود.

آقای مریک با تصور روزی که ساخت معبد به پایان رسیده باشد، افزود: «می‌توانید به اینجا بیایید و دعایی از آیین خود یا به زبان خود بخوانید؛ از این تجربه به شیوهٔ خود لذت ببرید و قدر آن را بدانید.»

آقای اسکارپیتی، شهردار مارکهام، گفت در طراحی معبد هم به این زمین و هم به جامعه احترام گذاشته شده است. او از دقت و توجه محفل روحانی ملی در «گوش سپردن به مردم و پذیرفتن تعهد در قبال جامعه» قدردانی کرد.

خانم مک‌کای گفت این رونمایی «نخستین تصویر از بنایی را پیش چشم می‌گذارد که امیدواریم برای مردمان کانادا چراغ وحدت و پناهگاه صلح باشد.»