جوانان، بانیان پیشرفت اجتماعی اروپا

جامعهٔ جهانی بهائی، بروکسل — در سال‌های اخیر، این دیدگاه در سراسر اروپا بیش از پیش پذیرفته شده است که نظر جوانان باید در شکل‌گیری سیاست‌هایی که بر زندگی‌شان اثر می‌گذارند، شنیده شود. اکنون که اتحادیهٔ اروپا در حال تدوین راهبردی تازه در امور جوانان است، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در بروکسل بیانیه‌ای منتشر کرده و در آن می‌پرسد یک گام فراتر رفتن چه معنایی دارد؛ اینکه برای جوانان نقشی محوری قائل شویم و نه‌تنها صدایشان را بشنویم، بلکه مسئولیت‌هایی نیز در قبال حیات جوامعشان به آنان بسپاریم.

این بیانیه که به‌تازگی با عنوان «بانیان پیشرفت اجتماعی: نقش بی‌بدیل جوانان در اروپا» منتشر شده، بخشی از گفت‌وگویی چندساله است که دفتر بروکسل با نهادهای اروپایی و دیگر کنشگران اجتماعی دنبال می‌کند. درچارچوب این گفت‌وگو، دفتر با نمایندگان پارلمان‌های اروپایی دیدار کرده، در هفتهٔ جوانان اروپا شرکت کرده و خود نیز نشست‌هایی برگزار کرده است؛ از جمله کارگاهی که اخیراً شهرداری‌های محلی و سازمان‌های جوانان را گرد هم آورد.

الساندرو بندتی (Alessandro Benedetti)، یکی از نمایندگان این دفتر، در گفت‌وگو با سرویس خبری خاطرنشان کرد که نقش اساسی جوانان در اجتماع هم‌اکنون نیز به‌طور گسترده پذیرفته شده است. او گفت: «سیاست‌گذاران اروپایی در سطوح مختلف این موضوع را مطرح می‌کنند، اما تحقق آن در عمل کار بسیار دشوارتری است.»

به گفتهٔ او، پرسش این است که جوانان در چه مرحله‌ای وارد این فرایند می‌شوند. او گفت: «اینکه جوانان نیز در جمع تصمیم‌گیرندگان جایی داشته باشند تا بتوانند دیدگاهشان را بیان کنند، یکی از ابعاد واقعی مشارکت است. اما اینکه بگوییم جوانان باید در فرایند پیشرفت اجتماعی نقشی محوری داشته باشند و در شکل‌دادن به تصوری نو از خودِ اجتماع سهیم باشند، سخن کاملاً متفاوتی است.»

بیانیهٔ جامعهٔ جهانی بهائی تأکید می‌کند که اگر مشارکت تنها به حضور در فرایندهای نهادی و سیاسی محدود شود، نمی‌توان از توانمندی میلیون‌ها جوان اروپا بهره گرفت. تک‌تک آنان این توان را دارند که نقشی معنادار در اجتماع ایفا کنند.

در این بیانیه دو شرط برای بروز این توانمندی مطرح شده است. در توضیح شرط نخست، بیانیه با تکیه بر تجربهٔ جامعهٔ بهائی از فرایندهای آموزشی‌ای سخن می‌گوید که به جوانان امکان می‌دهند اصول و موازین اخلاقی را در عمل به کار گیرند، اجتماع را تحلیل کنند و امکان‌های پیش روی آن را بسنجند و مطالعه و خدمت را با هم پیوند دهند.

در بیانیه آمده است: «چنین فرایندهایی نه‌تنها عاملیت جوانان را پرورش می‌دهند، بلکه به آن جهتی اخلاقی می‌بخشند تا جوانان بتوانند عاملیت خود را در راه پیشبرد خیر عمومی به کار گیرند.»

شرط دوم به محیط‌های آموزشی، مدنی، اجتماعی و رسانه‌ای مربوط است که به زندگی جوانان شکل می‌دهند. این محیط‌ها باید نقش محوری جوانان را تقویت کنند، نه اینکه آنان را صرفاً مصرف‌کننده یا مخاطب بدانند.

بیانیه چهار حوزه را برمی‌شمارد که نقش جوانان در آن‌ها بی‌بدیل است: تقویت حیات جامعه و روابط میان‌نسلی، ایجاد وحدت اجتماعی میان گروه‌های گوناگون در اروپا، بازاندیشی در رابطهٔ اجتماع با رسانه‌ها و فناوری و شکل‌دهی به نظام‌های چندجانبه بر پایهٔ اصل یگانگی نوع بشر.

آقای بندتی خاطرنشان کرد که توانمندی‌های لازم برای ایفای چنین نقش‌هایی در هر سطح، نخست در محیط زندگی خود جوانان پرورش می‌یابند.

او گفت: «هر طرحی، هرقدر هم بزرگ باشد، مشارکت در حیات اجتماع از سطح محلی آغاز می‌شود.»

آقای بندتی افزود: «جامعهٔ جهانی بهائی می‌آموزد چگونه با تکیه بر تجربهٔ هزاران جوانی که برای پاسخ به چالش‌های محیط زندگی خود تلاش می‌کنند، این نقش را تبیین کند. توانمندی‌هایی که این جوانان در خود پرورش می‌دهند — درک واقعیت پیرامون خود، شناخت نیروهای مؤثر در اجتماع و گرد هم آوردن افراد گوناگون — همان توانمندی‌هایی‌اند که این قاره به آن‌ها نیاز دارد.»

این بیانیه، که متن کامل آن در دسترس است، در ادامهٔ تلاش‌های جامعهٔ جهانی بهائی برای مشارکت در گفتمانی دربارهٔ نقش جوانان در پیشرفت اجتماع منتشر شده است.