سانتیاگو، شیلی — برای کسانی که میکوشند بر چالشهای پیش روی اجتماعات خود غلبه کنند، اغلب این احساس وجود دارد که عنصری اساسی کم است؛ عنصری که توصیف و نامگذاری آن دشوار است. در شیلی، گروهی از کنشگران اجتماعی طی یک سال گذشته به این نتیجه رسیدهاند که این بُعد گمشده «معنویت» است.
آلن آراونا (Allan Aravena)، از دفتر امور خارجی جامعۀ بهائی شیلی میگوید: «آنچه از این تأمل مستمر حاصل شده، درک معنویت بهعنوان امری جاری در زندگی است، نه موضوعی که صرفاً دربارۀ آن فکر کنیم. این معنویت در کیفیت روابط ما، در توانمندیمان برای عمل بر اساس راستی و عدالت، و در تصمیمهایی که زندگی اطرافیانمان را شکل میدهد، تجلی مییابد. از این منظر، معنویت نوعی چارچوب اخلاقی است که در عمل جلوه پیدا میکند.»
این گفتوگوها با انتشار نشریۀ «تحول اجتماعی: ایجاد چشماندازی جدید با یکدیگر» آغاز شد که اوایل سال گذشته توسط دفتر امور خارجی منتشر گردید. این نشریه که حاصل سالها گفتوگو میان اعضای این دفتر، دانشگاهیان، نمایندگان جامعۀ مدنی، مسئولان دولتی و اعضای جامعۀ بومی ماپوچه (Mapuche) است، چشماندازی از تحول اجتماعی را ترسیم میکند که بر پایۀ یکانگی نوع بشر و ابعاد معنوی هویت انسان استوار است.
دفتر امور خارجی بهائیان، بهجای آنکه انتشار این کتابچه را رویدادی منفرد تلقی کند، بررسی و گفتوگو را با شرکتکنندگان ادامه داد؛ از جمله با یک قاضی دادگاه خانواده، یک جامعهشناس که با جوانان در نظام قضایی کار میکند، و یک مقام شهرداری.
دوستی؛ فضایی برای کاوش و یادگیری
آنچه در ابتدا بهعنوان پاسخی به یک دعوت عمومی آغاز شده بود، به گفتگویی مستمر تبدیل شده است که اغلب در محوطۀ معبد بهائی در سانتیاگو برگزار میشود و با پیوندهای دوستی میان شرکتکنندگان تداوم یافته است. شرکتکنندگانی که ابتدا با یکدیگر غریبه بودند، اکنون این گردهماییها را نوعی مأمن توصیف میکنند؛ فضایی برای گفتوگوهای آرام و بدون شتاب که در آن چالشها بهطور جمعی بررسی میشوند و امیدها با دقت و توجه پرورش مییابند.
آقای آراونا میگوید: «همۀ ما احساس کردیم اتفاق مهمی آغاز شده است.» او توضیح میدهد که شرکتکنندگان در جریان این گفتوگوها، «بُعد انسانی و معنویای را که در جستجوی آن بودند کشف کردند و حالا به اهمیت حیاتی آن پی بردهاند.»
پاملا آکونیا (Pamela Acuña)، رئیس واحد همبستگی و انسجام اجتماعی در شهرداری پنالولن (Peñalolén)، مسیر پیمودهشده توسط این گروه را چنین توصیف میکند: «دوستی هدفمند؛ فضایی برای مشارکت سخاوتمندانه، یادگیری انسانی و امیدی تازه.» خانم آکونیا افزود که این گفتوگوها اعتقاد او را عمیقتر کرده است که معنویت نه مفهومی انتزاعی، بلکه مبنایی واقعی برای سیاستگذاریهای عمومی انسانمحور است.
بازاندیشی در رابطۀ میان تحول درونی و جمعی
یکی از مضامین پرتکرار در این گفتوگوها مفهوم «وحدت در کثرت» بوده است؛ مفهومی که همچون قطبنمایی عمل کرده و شرکتکنندگان را در مسیر گوشدادن، مشورت و اقدام مشترک در مواجهه با دشواریها هدایت کرده است. مضمون دیگر رابطۀ میان تحول فردی و جمعی بوده است: این درک که ویژگیهای معنوی همچون راستی، عدالت و همبستگی ابتدا در زندگی فردی شکل میگیرند، اما زمانی معنای کامل خود را مییابند که در کنار دیگران و در قالب اقدام مشترک جلوهگر شوند.
”آنچه شاهد آن هستیم این است که تلاش صبورانه برای پرورش روابط، گوشدادن با دقت و مشورت در فضایی برابر، از رویارویی با چالشهای مهمی که اجتماع ما با آنها روبهروست جدا نیست.“
آلن آراونا (Allan Aravena)، عضو دفتر امور خارجی جامعۀ بهائی شیلی
مونیکا جدرس (Mónica Jeldres)، قاضی دادگاه خانواده، معتقد است این گردهماییها فضایی برای تأمل فراهم کرده که در زندگی حرفهای روزمره بهندرت یافت میشود. به گفتۀ او، این جلسات به همکاران از حوزههای مختلف کمک کرده است تا «در گفتگوهایی عمیق و معنادار پیرامون معنویت بهعنوان نیروی محرک تحول اجتماعی مشارکت کنند.»
او تأکید کرد که معنویت مستلزم تأملی است که باید به عمل بینجامد و به سیاستها و اقداماتی منتهی شود که تار و پود اجتماع را تقویت میکنند. او افزود: «اگر به دیگران خدمت نکنیم و برای خیر جمع اقدامی انجام ندهیم، چگونه میتوانیم پیشرفت کنیم؟»
او ادامه داد: «معنویت حقیقی به هیچوجه نوعی گریز از واقعیت نیست. تنها هنگامی که این نیروی معنوی به نیرویی جمعی تبدیل شود، میتوانیم بهراستی بگوییم از دل عمیقترین زخمهایمان در حال ساختن اجتماعی هستیم که شایستۀ نامِ «انسانی» است. ما نیازمند تلاشهایی هستیم که پیوندهایمان را دوباره برقرار کنند و کنش معنوی هدفمندی که درد و رنجمان برای جهان را به اقدامی التیامبخش بدل سازد.»
آقای آراونا اشاره کرد که این بینش، محور اصلی کاوشهای این گروه بوده است. او گفت: «آنچه شاهدش هستیم این است که تلاش صبورانه برای پرورش روابط، گوشدادن با دقت و توجه، و مشورت در فضایی برابر، از تلاش برای حل چالشهای جدی پیش روی اجتماع ما جدا نیست؛ بلکه یکی از راههایی است که این تلاش را ممکن میسازد. عرصۀ معنوی و عرصۀ عملی دو قلمرو جدا از هم نیستند؛ بلکه یک عرصۀ واحدند.»
از گفتوگو تا مشارکتی گستردهتر
همزمان با پیشرفت این گفتوگوها، توجه گروه به این موضوع معطوف شد که چگونه میتوان دامنۀ آنها را گسترش داد. در این راستا، دو پروژه مشخص شکل گرفت.
اولین پروژه، مجموعۀ پادکستی با عنوان «معنویت و تحول اجتماعی: مسیرهایی بهسوی جهانی معنادار» است که در آن کنشگران اجتماعی بررسی میکنند که اصول معنوی چگونه با آموزش، عدالت، حفاظت از محیط زیست و سایر عرصههای مورد توجه در زندگی عمومی ارتباط مییابد.
آقای آراونا میگوید: «رشتۀ مشترک و محوری در این پادکست، عبور از رویکردهای صرفاً فنی است. ما از آموزش یا عدالت فقط با اصطلاحات فنی صحبت نمیکنیم؛ بلکه این پرسش را مطرح میکنیم که معنویت چگونه بر این عرصهها اثر میگذارد.»
جرمان دیاز (Germán Díaz)، جامعهشناس و مدیر منطقهای یک مرکز خدمات اجتماعی برای بازگشت جوانان به اجتماع، از جمله کسانی است که در شکلگیری این پادکست نقش دارند. او این مجموعه را نوع خاصی از دعوت توصیف کرد و گفت: «امیدواریم این پادکست فرصتی برای تأمل باشد؛ نه صرفاً جریانی دیگر از اطلاعات که بهسرعت مصرف میشوند، بلکه دعوتی برای گوشسپردن به درون، مطرحکردن پرسشهایی که معمولاً برایشان فضایی ایجاد نمیکنیم، و انجام این کار بهصورت جمعی.»
دومین پروژه، گردهماییای بود که اوایل امسال با عنوان «وحدت در کثرت: معنویت بهمثابه نیرویی برای تحول اجتماعی» برگزار شد. این گردهمایی حدود ۴۰ شرکتکننده را گرد هم آورد تا به این موضوع بپردازند که معنویت چگونه میتواند زندگی عمومی را تقویت کند. بسیاری از شرکتکنندگان، این رویداد را نتیجۀ طبیعی یک سال گفتوگوهای پیوسته و تبادل بینشها دانستند.
شرکتکنندگان خاطرنشان کردند که تلاشهایشان از معبد بهائی در سانتیاگو الهام گرفته است؛ مکانی که جایگاهی ویژه در آگاهی جمعی مردم این کشور دارد.
آقای آراونا گفت: «معبد بهائی به مکانی شناختهشده در سطح ملی تبدیل شده است. مردم این مکان را با آرامش پیوند میدهند و افرادی که در این فرایند مشارکت دارند، احساس میکنند که فعالیتشان از همین فضا نیرو میگیرد؛ فضایی آکنده از این باور که تلاش برای رفاه و بهروزی اجتماع، یکی از تجلیات روح انسانی است.»
آقای آراونا گفت: «ما این ابتکار را پروژهای موقت یا دارای پایان مشخص نمیدانیم. امیدواریم بهتدریج به حرکتی مستمر تبدیل شود که شمار هرچه بیشتری از کنشگران اجتماعی را به کاوشی مشترک دربارۀ جایگاه معنویت در مسیر ساختن اجتماعی بهتر فرابخواند.»
