کالی، کلمبیا — نگریستن به همۀ انسانها بهعنوان نقشآفرینان توسعۀ جوامعشان به چه معناست؟ دیدن هر فرد همچون بذری که میتوان توانمندیهای نهفتۀ آن را پرورش داد تا برای نسلها ثمر دهد، به چه معناست؟
این پرسش، محور مستند جدیدی با عنوان «در همتنیدن مسیرها» است که بنیاد فوندائیک (FUNDAEC) به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس خود منتشر کرده است. این فیلم سیر تحول این سازمانِ الهامگرفته از آموزههای بهائی را به تصویر میکشد؛ سازمانی که از سال ۱۹۷۴ در کلمبیا شکل گرفت و با همکاری جوامع روستایی، فرایندهای آموزشی منسجمی را توسعه داده که ابعاد مادی و معنوی زندگی را به هم پیوند میدهد.
مستندِ «در همتنیدن مسیرها»، بهجای ارائهٔ روایتی تاریخی و رویدادمحور، به فرایندهای عمیقتری میپردازد که تداومبخش فعالیتهای فوندائیک بوده است. این فیلم نشان میدهد که چگونه در طول زمان، هزاران کشاورز، جوان، آموزگار، مادر و بسیاری دیگر به این باور رسیدهاند که هر انسانی ظرفیتهایی نهفته دارد که میتوان آنها را شکوفا کرد و در جهت خیر عمومی به کار گرفت.
لزلی استوارت (Leslie Stewart)، مدیر مراکز تخصصی فوندائیک، در گفتوگویی با سرویس خبری گفت: «ما در فوندائیک احساس کردیم بسیار مهم است که برخی از بینشهای شاخص این پنجاه سال را از دیدگاه خودمان با دیگران به اشتراک بگذاریم.»
او افزود: «هدف این فیلم ارائهٔ روایتی جامع نیست؛ بلکه تأملی زنده در تجربهها، کوششهای جمعی و شکلگیری تدریجی الگوهایی از حیات جامعه است که ریشه در شرافت انسانی و هدفمندی دارند.»
این فیلم به ریشههای بنیاد فوندائیک در منطقهٔ نورته دل کائوکا (Norte del Cauca) در کلمبیا میپردازد؛ جایی که گروهی از متخصصان جوان شامل دانشمندان، مربیان و مهندسان کشاورزی تصمیم گرفتند در کنار ساکنان روستایی کار و زندگی کنند و در مسیر پیشرفت همراه آنان باشند.
در طول پنج دهه، این فعالیتها از طریق «سیستم آموزش همراه با راهنما» (SAT) و همچنین پروژههایی مانند برنامهٔ «آمادگی برای اقدام اجتماعی» (PSA)، بر زندگی بیش از ۳۰۰ هزار جوان تأثیر گذاشته است.
این مستند نشان میدهد که چگونه یک رویکرد آموزشی، الهامگرفته از اصولی همچون یگانگی نوع بشر، شرافت ذاتی انسان و هماهنگی علم و دین، جوامع را قادر ساخته است تا خود نقشآفرینانِ توسعۀ خویش باشند.
خانم استوارت خاطرنشان کرد: «توسعه چیزی نیست که از بیرون به جامعه آورده شود؛ بلکه از درون خود جوامع رشد میکند.»
بیتا کورئا (Bita Correa)، مدیر اجرایی بنیاد فوندائیک، دربارهٔ ماهیت تجمعی این فعالیتها چنین گفت: «در طول پنجاه سال گذشته، زندگی سه نسل از مردم تحت تأثیر برنامههای بنیاد فوندائیک قرار گرفته است. تأثیر واقعی این برنامهها بهتدریج انباشته شده و عمیقاً به هم پیوسته است؛ هر برنامهای برنامۀ دیگر را تقویت میکند و اثری ژرف و زیبا پدید میآورد که مشاهدهٔ آن دلنشین است، اما توصیف دقیق آن دشوار.»
در سراسر این فیلم، دیدگاههای دانشآموختگان، مربیان و اعضای جامعه نشان میدهد که چگونه این چشمانداز به الگوهای ماندگاری از یادگیری و خدمت تبدیل شده است. در مناطق روستایی که زمانی دسترسی به آموزش محدود بود — بهویژه برای زنان و جوانان — برنامههای بنیاد فوندائیک مسیرهایی ایجاد کرد که افراد بتوانند بدون جدا شدن از جامعهٔ خود، دانش و مهارتهایی متناسب با زندگیشان کسب کنند.
این مستند همچنین فعالیتهای بنیاد فوندائیک را در بستر واقعیتهای گستردهتر اجتماعی قرار میدهد. در دورههایی که کلمبیا با خشونت سیاسی و آوارگی روبهرو بود، فضاهای آموزشیِ ایجادشده از طریق برنامههای این بنیاد، فرصتهایی برای جوانان فراهم آورد که مبتنی بر همکاری و اقدام سازنده بودند. با گسترش فعالیتها به خارج از کلمبیا نیز، همین اصول مبنای تطبیق برنامهها با شرایط گوناگونِ فرهنگی و مؤسساتی قرار گرفته است.
همزمان با انتشار این فیلم، بنیاد فوندائیک سالگرد تأسیس خود را با انتشار کتابی با عنوان «بافتن تار و پود وحدت: گفتوگوهایی دربارهٔ آموزش و توسعه» گرامی داشت. این کتاب بینشهای حاصل از پنج دهه تجربهٔ مردمی را به گفتمانهای وسیعتر دانشگاهی و حرفهای در حوزهٔ آموزش و توسعه پیوند میزند.
بنیاد فوندائیک امیدوار است این فیلم همچون پلی میان گذشته و آینده باشد و مخاطبان را دعوت میکند تا آموزش را نه بهعنوان نظامی انتزاعی، بلکه همچون تلاشی مشترک ببینند که از طریق آن، افراد و جوامع بهتدریج فرصتهایی سرشار از امید برای نسلهای آینده فراهم میآورند.
این فیلم در یوتیوب قابل مشاهده است.
