امارات متحدهٔ عربی
تقویت حیات خانواده همزمان با ظهور هوش مصنوعی
با ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره، نمایندگان بهائی در ابوظبی به این میاندیشند که خانواده چه نقشی دارد و چگونه میتواند استفاده از فناوری را در جهت خیر عمومی هدایت کند.
با ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره، نمایندگان بهائی در ابوظبی به این میاندیشند که خانواده چه نقشی دارد و چگونه میتواند استفاده از فناوری را در جهت خیر عمومی هدایت کند.
ابوظبی، امارات متحدهٔ عربی — دهههاست فناوریهای نوین ارتباطی راه ورود صداها و دیدگاههای بیرون را به خانه باز کردهاند. اما هوش مصنوعی این روند آشنا را وارد مرحلهای کاملاً تازه کرده است: اکنون خود فناوری میتواند به پرسشها پاسخ دهد و راهنمایی کند. اگر بتوان هر زمان که بخواهیم از یک دستگاه راهنمایی و اطمینان خاطر گرفت، این وضعیت تازه چه نکتهای را دربارهٔ فلسفهٔ وجودی خانواده آشکار میکند؟
حاتم الحادی، نمایندهٔ دفتر قاهرهٔ جامعهٔ جهانی بهائی، گفت: «هوش مصنوعی و رسانههای نوین میتوانند فاصلهها را کمتر کنند، اما بهخودیخود اعتماد نمیآفرینند. میتوانند دانش را منتقل کنند، اما بهتنهایی نمیتوانند حکمت را در انسان پرورش دهند. میتوانند ارتباطات را گسترش دهند، اما نمیتوانند حس تعلق، روحیهٔ خدمت یا احساس مسئولیت در قبال دیگران پدید آورند.»
آقای الحادی با اشاره به این تمایز، چالشی عمیقتر را مطرح کرد: خانوادهها چگونه میتوانند صفات و روابطی را پرورش دهند که به افراد کمک کند فناوریها را خردمندانه و در خدمت خیر عمومی به کار گیرند؟
این اندیشه محور مجموعهای از گفتوگوها در سومین کنفرانس بینالمللی گفتوگوی تمدنها و مدارا بود. در این کنفرانس که بهتازگی در ابوظبی برگزار شد، دانشگاهیان، پژوهشگران، نمایندگان جوامع دینی، جوانان و دیگر کنشگران اجتماعی رابطهٔ میان حیات خانواده، فناوریهای نوظهور و انسجام اجتماعی را بررسی کردند.
اعضای دفتر روابط عمومی بهائیان امارات متحدهٔ عربی نیز در چند میزگرد شرکت کردند و ادارهٔ شماری از آنها را بر عهده داشتند.
رؤیا ثابت، از اعضای دفتر روابط عمومی، گفت: «خانواده صرفاً یک واحد اجتماعی نیست.» به گفتهٔ او، خانواده نخستین محیطی است که انسان در آن معنای زندگی با دیگران را میآموزد و صفاتی چون محبت، عدالت، شفقت، همکاری، برابری و احترام متقابل میتوانند برای نخستین بار در آن ریشه بدوانند.
از این منظر، خانواده فضایی اجتماعی و حیاتی است که میتواند افراد را برای مشارکت سازنده در حیات گستردهتر اجتماع آماده کند.
بر پایهٔ این برداشت، خانواده بخشی از الگوی گستردهتر حیات جامعه است. آقای الحادی با اشاره به تجربهٔ جوامع بهائی در منطقهٔ عرب گفت خانوادهها زمانی شکوفا میشوند که منزوی نمانند و از طریق فضاهای خدمت و گفتوگو با دیگران در ارتباط باشند. به گفتهٔ او، ارزشها در جریان همین تعاملات دیگر مفاهیمی انتزاعی باقی نمیمانند و در زندگی روزمره شکل عملی پیدا میکنند.
با حضور روزافزون هوش مصنوعی در زندگی روزمره، اندیشیدن به این پرسش ضرورت بیشتری یافته است: خانوادهها چه نقشی میتوانند در شکلگیری روابط افراد با کسانی بیرون از دایرهٔ خویشاوندانشان داشته باشند؟
از نگاه سما تبریزی، نمایندهٔ بهائیان امارات متحدهٔ عربی، حضور روزافزون هوش مصنوعی بیش از پیش روشن میکند که شرافت ذاتی انسان باید همچنان در کانون خانواده بماند. او گفت: «هرچه پیش بیاید، چه حاصل فناوری باشد و چه نه، باید همچنان از این شرافت انسانی پاسداری کنیم.»
سخنان او به اصلی گستردهتر اشاره دارد که زیربنای فعالیتهای جامعهسازی بهائی است: صفات و توانمندیهای روحانی، از جمله توانایی مشورت و همکاری، روحیهٔ خدمت و توجه به دیگران، تنها از راه آموزش به دست نمیآیند. این صفات و توانمندیها در دل الگوهایی از زندگی پرورش مییابند که درک متقابل را تقویت میکنند؛ الگوهایی که مردم در آنها با هم دست به کار میشوند و مسئولیت بیشتری برای رسیدگی به نیازهای محلههایشان میپذیرند.
وقتی افراد توانمندیهایی را که در حیات خانواده و جامعه پرورش یافتهاند، فراتر از محیط نزدیک خود به کار میگیرند، دامنهٔ توجهشان نیز معمولاً گسترش مییابد و همسایگان و سرانجام کل اجتماع را در بر میگیرد.
گسترش دامنهٔ توجه از خانواده به بیرون، یکی از محورهای اصلی مشارکت دفتر روابط عمومی در گفتمان خانواده و انسجام اجتماعی نیز بوده است. در برداشتی که مبنای این مشارکت قرار دارد، خانواده نه درونگراست و نه در خود محصور؛ بلکه به خدمت معطوف است و آگاهیاش از یگانگی ذاتی نوع بشر روزبهروز افزایش مییابد.
آقای الحادی هوش مصنوعی و رسانههای نوین را «ابزارهایی دانست که ارزشهایی را بازتاب میدهند که انسان به آنها میبخشد». به گفتهٔ او، وقتی اعتماد، عدالت و مسئولیت در حیات خانواده و جامعه به بخشی از رفتار روزمره تبدیل میشوند، همین الگوهای زندگی میتوانند بر چگونگی استفاده از فناوری و توسعهٔ آن نیز اثر بگذارند.
این کنفرانس همزمان با نامگذاری سال ۲۰۲۶ بهعنوان «سال خانواده» در امارات متحدهٔ عربی برگزار شد. مشارکت دفتر روابط عمومی در این کنفرانس نیز بخشی از بررسیهای مستمر آن دربارهٔ این موضوع است که خانواده چگونه میتواند در اجتماعی با تنوع روزافزون، به تقویت انسجام اجتماعی کمک کند.
