جامعهٔ جهانی بهائی، نیویورک — همزمان با آمادگی نمایندگان دولتها و سازمانهای جامعهٔ مدنی برای حضور در هفتادمین نشست کمیسیون مقام زن (CSW) در سازمان ملل متحد، جامعهٔ جهانی بهائی (BIC) بیانیهای منتشر کرده است که خواستار بازتعریفی عمیق و فراگیر از مفهوم عدالت است؛ بازتعریفی که بسیار فراتر از سازوکارهای حقوقی و قضایی میرود و ارزشها، روابط و هنجارهای اجتماعیِ اثرگذار بر زندگی روزمرهٔ زنان و دختران را نیز در بر میگیرد.
جامعهٔ جهانی بهائی توضیح میدهد که موضوع محوری کمیسیون مقام زن در سال جاری، «تضمین و تقویت دسترسی به عدالت برای همهٔ زنان و دختران» است؛ موضوعی که در مجامع بینالمللی معمولاً از منظر اصلاحات سیاستی، سازوکارهای قضایی و تغییرات قانونی به آن پرداخته میشود.
این بیانیه با عنوان «بازتعریف عدالت: پیریزی بنیانهای جهانی برابر برای زنان و مردان»، ضمن تأکید بر اهمیت چنین تلاشهایی، تصریح میکند که این اقدامات بهتنهایی برای تحقق اجتماعاتی عادلانه — آنگونه که مردم جهان در پی ساختن آن هستند — کافی نیست.
لیلیان نکانزیمانا (Liliane Nkunzimana)، نمایندۀ جامعۀ جهانی بهائی گفت: «عدالت اغلب بهشکلی محدود فهمیده میشود؛ به این معنا که صرفاً نوعی جبران برای کسانی تلقی میگردد که مورد ظلم یا بیعدالتی قرار گرفتهاند.»
او افزود:«اما در سطحی عمیقتر، پیگیری عدالت با جستوجوی حقیقت پیوند دارد؛ از جمله حقیقتِ اینکه ما بهعنوان انسان چه کسی هستیم. هنگامی که شرافت و کرامت ذاتی هر فرد را به رسمیت میشناسیم، عدالت را دیگر صرفاً امری نمیدانیم که باید تحقق یابد، بلکه آن را توانمندیای میدانیم که باید در افراد، جوامع و نهادهایی که به آنان خدمت میکنند، پرورش یابد.»
خانم نکانزیمانا خاطرنشان کرد که بهرغم پیشرفتهای چشمگیر حقوقی در بسیاری از کشورها، پرسشهای عمیقی دربارهٔ اعتماد و انصاف همچنان تا حد زیادی بیپاسخ مانده است. او توضیح داد: «تا زمانی که افراد احساس نکنند با آنان منصفانه رفتار میشود، هیچ میزان قانونگذاری نمیتواند شکاف ایجادشده را از میان بردارد. آنچه واقعاً به آن نیاز است، بررسی جمعی این مسئله است که عدالت در روابط اجتماعی، هنجارهای حاکم بر اجتماع و فرهنگ خودِ جوامع چه معنایی دارد و چگونه در عمل محقق میشود.»
این بیانیه به ابتکاری ملّی در برزیل اشاره دارد که با الهام از تعالیم بهائی شکل گرفته است؛ ابتکاری که در آن صدها نفر از اعضای جامعهٔ دانشگاهی، نهادهای حکومتی، جامعهٔ مدنی و جوامع دینی گرد هم آمدهاند و در قالب مجموعهای مستمر از گفتوگوها بررسی میکنند که چگونه میتوان مفهوم عدالت را عمیقتر ساخت و در نتیجه، برابری، وحدت و صلح را بهشکلی مؤثرتر پیش برد.
بیانیه در توصیف رویکرد این ابتکار اشاره میکند که تحقق عدالت مستلزم پایبندی نه فقط در سطح اصول، بلکه در عرصهٔ عمل است: «پذیرفتن ارزشی همچون عدالت در سطح اصول یک امر است؛ تجسّم آن در رفتار شخصی با تعهدی عمیق امر دیگری است؛ و دشوارتر از آن، بازآفرینی هنجارهای اجتماعی و مؤسسات بهگونهای است که این ارزش را در حیات جمعی به ظهور رساند.»
این بیانیه پیشنهاد میکند که پیشرفتهای حاصلشده از ابتکار عمل برزیل میتواند بهشکلی خلاقانه در عرصۀ بینالمللی نیز به کار گرفته شود. در همین راستا، بیانیه به کمیسیون مقام زن پیشنهاد میدهد که فضاهایی برای بررسیِ مستمر بنیانهای عدالت ایجاد کند؛ فضاهایی که در آنها ذینفعان گوناگون بهنحوی گرد هم آیند که رقابت به حداقل برسد، وابستگیهای سازمانی کمرنگ شود، پایبندیِ مشترک به اصول اخلاقی تقویت گردد، و زمینۀ اقدام مشارکتی فراهم شود. چنین گامهایی همچنین میتواند تلاشهای گستردهتر برای اصلاحات چندجانبه، از جمله «ابتکار UN80» و احیای خودِ کمیسیون را نیز تقویت نماید.
بیانیۀ جامعۀ جهانی بهائی خطاب به هفتادمین نشست کمیسیون مقام زن، که از ۹ تا ۱۹ مارس (۱۹ تا ۲۹ اسفند) در مقرّ سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار میشود، در اینجا در دسترس است.
